نوع جستجو را انتخاب کنید.
  • سایت
  • وب
Search

مقالت و نشریات

بسمه تعالی




منطقه 10
ناحیه 2
سند توسعه مطالعات وپژوهش های 
«محله هاشمی» 
تدوین: فاطمه نیک بین صداقتی
زمستان 1391
مقدمه 
هم‌انديشي، گردهم‌آیی گروهي از صاحب‌نظران، متخصّصان و گروه‌های ذی‌نفع است كه براي بررسي و مطالعة ابعاد و ملزومات يك يا چند موضوع يا هدف معيّن، در زمان و مكان و بر اساس برنامه‌اي مشخّص، گردهم مي‌آيند تا  با گفت و گو و تبادل نظر، موضوع را در سطح محلّي شناسايي كنند و راهکارهای محلّي و اثربخشي را پيشنهاد دهند. اين گونه نشست‌هاي تخصّصي در سطح محلّه از سال 1387 سابقه داشته است و تاكنون بررسي مشکلات و آسیب‌های محلّی و وضعيّت زیرساخت‌های شهری را در سطح محلّه مورد توجّه و بررسي قرار داده است؛ فعّاليتي كه در دو سال اخير توسط پژوهشگر محلّه به انجام رسيده است.
تحقق و دست‌یابی کامل‌تر به این چشم‌انداز، نیازمند تعیین نظام دقیق و برنامه‌ریزی شده برای مطالعات و پژوهش در سطح محلّه است. نظامی که بخشي از آن در قالب تدوین سند مطالعه و پژوهش برای محلّه محقق می‌شود؛ سندی که با زمان‌بندي معيّن، متناسب با نیازها و ضرورت‌‌های حاکم در محلّه، تصویری دقیق‌تری از جايگاه پژوهش در سطح محلّه نشان مي‌دهد.
در «سند توسعة راهبردی محلّه» و «سند چشم‌انداز منطقه» عمدتاً به نيازهاي توسعة زيرساختي محلّه توجّه شده است و رویکرد مطالعاتی و پژوهشی و برنامه‌ریزی برای انجام مطالعات به‌روز و کارآمد آن‌هم در جهت تقويّت مديريّت محلّي، مغفول مانده است. امّا اين اسناد مي‌توانند پشتوانه و مبنايي براي برنامه‌ريزي‌هاي مطالعاتي و پژوهشي باشند؛ چرا كه اجرايي كردن پيشنهادهاي سند توسعه تنها نيازمند تأمين اعتبارات مالي نيست، بلكه نيازمند شناخت دقيق فضاي اجتماعي ـ فرهنگي محلّه و ذي‌نفعان از طرح‌هاي توسعه و آثار و نتايج آن در محلّه است؛ امري كه تنها از طريق مطالعه و پژوهش به دست مي‌آيد و سند توسعة مطالعات و پژوهش‌هاي محلّي مي‌تواند اين خلأ را پر كند.
 در نهایت اين که سند مطالعات و پژوهش‌هاي محلی مي‌تواند عامل مهم و کارآمدی قلمداد شود كه:
1. برنامه‌ریزی‌های اجتماعي و فرهنگي را در سطح محلّه جهت مي‌دهد و به برنامه‌های در دست اقدام، روح مطالعاتی می‌بخشد.
2. مؤلّفه‌های مربوط به سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی‌های اجرایی را به هم پیوند مي‌دهد و سازگار می‌نماید.
3. آینده‌نگری را به سطح مطالعات خُرد شهری تعمیم می‌دهد.


اهداف تدوین سند
1- دست یابی به نقاط قوت وضعف وضعیت مطالعاتی وپژوهشی محله؛
2- تعریف فرصت ها وتهدیدها ی وضعیت مطالعاتی وپژوهشی محله؛
3- تلاش درجهت نهادمند کردن پژوهش درسطح محله وبرنامه ریزی های محلی؛
4- هدفمند کردن فعالیت های مطالعاتی وپژوهشی محله برای زمانی مشخص.


کارگروه تدوین سند مطالعات وپژوهش های محلی 
سند مطالعات وپژوهش های محلی باید در کارگروهی با این عنوان تدوین شود. ازاین رو، گام نخست تشکیل کارگروه ویژه « تدوین سند مطالعات وپژوهش های محله» است. اعضای این کارگروه عبارتند از: 
مدیرمحله (به عنوان مدیر کارگروه) پژوهشگر محله(به عنوان دبیر کارگروه)، رئیس هیات امنای محله ومدیران کارگروه های تخصصی محله، مدیر مطالعات منطقه یا نماینده معاونت اجتماعی وفرهنگی منطقه، مدیر اجتماعی ناحیه (به عنوان اعضای کارگروه)، چهارتن از متخصصان حوزه مطالعات اجتماعی وفرهنگی ساکن درمحله که به عنوان تصمیم سازان وایده پردازان شناسایی شده ا ند.  
محله هاشمی 
محله هاشمی با وسعت 2/88 هکتار و 29059 نفر جمعیت از شمال به خیابان هاشمی، از شرق به خیابان جیحون، از جنوب به خیابان کمیل و از غرب به بزرگراه یادگار امام محدود می شود. از سطح محله میزان 5/49 هکتار(75%) سطح کاربری محله را کاربری مسکونی تشکیل می دهد. بافت فشرده با قطعات زمین بسیار کوچک در این محله سطح قابل ملاحظه ای از محله را اشغال کرده است. فشردگی و تراکم شدید جمعیت در این محله بارز است. تراکم ناخالص جمعیت 2/544 نفر در هکتار در مقابل 111 نفر در هکتار در سطح تهران است. سرانه زمین مسکونی در 12 متر مربع در مقابل 1/23 متر مربع در سطح تهران است. سرانه زیربنای مسکونی 16 متر مربع در مقابل 2/24 متر مربع شهر تهران می باشد. دو ضعف اساسی محله، فراوانی تهدید کننده بافت های فرسوده و بشدت فرسوده از یک سو و کمبود سرانه های شهری از سوی دیگر است. 


مراحل تدوین سند 
1-تشکیل کارگروه تدوین سند مطالعات وپژوهش های محلی؛
2-تماس وتوجیه اعضای کارگروه؛
3-مرور ومطالعه اسناد بالادستی؛
4-تهیه جدول سوآت محله (SWOT)؛
5- تهیه وتعیین محورهای اصلی وفرعی نیازهای پژوهشی ومطالعاتی محله؛ 
6- تعیین اعتبار موضوع های پژوهشی؛  
7- تهیه چهار چوب موضوع های سند؛
8- ارسال سند به هیات امنای محله برای تصویب وپیگیری فرایند تصویب؛
9- ارجاع سند مصوب شده به پژوهشگر محله برای برنامه ریزی واجرا
جدول swot محله هاشمی (اولویت های تعیین شده بر حسب نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدها)
فرصت های  زمینه های مطالعات وپژوهش
نقاط  قوت  زمینه های مطالعات  وپژوهش




1- وجود فرهنگسرای کار در منطقه 9
2- وجود سرای محله در دو محله همجوار(کارون جنوبی و شبیری جی)
3- وجود اماکن مذهبی(مساجد و حسینیه) در محلات همجوار
4- جوان بودن جمعیت در محلات همجوار 
5- وجود نخبگان در محلات همجوار 


1- جوان بودن جمعیت 
2- وجود اماکن مذهبی (مساجد و حسینیه)
3- وجود مدارس در سطوح مختلف 
4- وجود افراد اثرگذار محلی 
5- وجود فرهنگ ایثار و شهادت 




تهدیدهای زمینه های مطالعات وپژوهش نقاط ضعف زمینه های مطالعات وپژوهش


1- فقر اقتصادی در محلات همجوار
2- بیکاری در محلات همجوار 
3- ترافیک و کمبود پارکینگ در محلات همجوار 
4- وجود زباله در معابر در محلات همجوار 
1- مشکلات اقتصادی(بیکاری)
2- کم سوادی در بین ساکنین محله 
3- پایین بودن سرانه ها 
4- فقدان امنیت (وجود اراذل و اوباش)
5- بافت فرسوده 
6- نظافت محله 
7- کمبود پارکینگ 
8- فقدان فروشگاه زنجیره ای و تعاونی 






جدول ماتریس SWOT محله هاشمی
نقاط ضعف: w نقاط قوت: s                 
                         
                          عوامل 
                             داخلی


عوامل
 خارجی
1-مشکلات اقتصادی(بیکاری)
2-کم سوادی در بین ساکنین محله 
3-پایین بودن سرانه ها 
4-فقدان امنیت (وجود اراذل و اوباش)
5-بافت فرسوده 
6-نظافت محله 
7-کمبود پارکینگ 
8-فقدان فروشگاه زنجیره ای و تعاونی 
1-جوان بودن جمعیت 
2-وجود اماکن مذهبی(مساجد و حسینیه)
3-وجود مدارس در سطوح مختلف 
4-وجود افراد اثرگذار محلی 
5-وجود فرهنگ ایثار و شهادت 



استراتژی های انطباقی : wo استراتژی های تهاجمی: so فرصت ها: o
1- تشویق ساکنین محله به بهره برداری از سرای محلات همجوار در جهت آموزش کارآفرینی
2- شناسایی و بکارگیری نخبگان محلات همجوار، جهت آموزش های تخصصی و شهروندی  برای کاهش کم سوادی و ناامنی 
3- ایجاد برنامه های متنوع مخصوص جوانان در اماکن مذهبی محلات همجوار، برای پر کردن اوقات فراغت و کاهش ناامنی 
4- اطلاع رسانی در خصوص خدمات و مزایای فرهنگسرای کار در منطقه 9، جهت کاهش مشکلات اقتصادی(بیکاری) و ناامنی 
1- نیازسنجی از جوانان محله و ایجاد برنامه های متنوع بر اساس نیازهای آن ها، در سرای محلات همجوار 
2- ایجاد یک ارتباط موثر و مداوم بین مدارس و اماکن مذهبی محلات همجوار، جهت ایجاد روحیه مذهبی در جوانان محله برای افزایش امنیت و ایمنی در سطح محله 
3- گذران مطلوب  اوقات فراغت جوانان محله در فرهنگسرای کار منطقه 9 
1-وجود فرهنگسرای کار در منطقه 9
2-وجود سرای محله در دو محله همجوار(کارون جنوبی و شبیری جی)
3-وجود اماکن مذهبی(مساجد و حسینیه) در محلات همجوار
4-جوان بودن جمعیت در محلات همجوار 
5-وجود نخبگان در محلات همجوار
استراتژی های دفاعی :WT استراتژی های رقابتی: ST تهدیدها: T
1- راه اندازی سرای محله جهت کاهش بیکاری و مشکلات اقتصادی 
2- مکان یابی، تملک زمین جهت احداث اماکن فرهنگی، هنری و ورزشی
3- مکان یابی، تملک زمین جهت احداث فروشگاه زنجیره ای و تعاونی 
4- تنظیم و اعمال سیاست ها و ضوابط تشویقی و حمایتی برای بازسازی بافت های فرسوده 
5- آموزش و اطلاع رسانی مستمر مسائل، معضلات و پیامدهای بافت های فرسوده 
6- جضور نامحسوس مأمورین نیروی انتظامی جهت افزایش ایمنی در سطح منطقه 
7- مکان یابی، تملک زمین و احداث پارکینگ های عمومی بصورت مشارکتی و دولتی 
8- مکان یابی، تملک زمین جهت احداث پارکینگ های روتاری در محله 
9- آموزش و افزایش سطح اطلاعات مردم در خصوص نظافت محله 
10- مکان یابی، تملک زمین و احداث کتابخانه های عمومی  جهت افزایش سطح فرهنگ 1-ترغیب جوانان محله به خوداشتغالی در محله برای کاهش فقر اقتصادی بیکاری در محلات همجوار 
2-استفاده از افراد اثرگذار محله جهت ترغیب ساکنین محله به شرکت در کلاس های آموزش شهروندی
3-استفاده از جوانان نخبه محلات همجوار، جهت برگزاری کلاس های تقویتی به دانش آموزان محله در راستای کاهش فقر اقتصادی
4-ترویج فرهنگ استفاده از وسایل نقلیه عمومی جهت کاهش ترافیک و کمبود پارکینگ در محلات همجوار 
1-فقر اقتصادی در محلات همجوار
2-بیکاری در محلات همجوار 
3-ترافیک و کمبود پارکینگ در محلات همجوار 
4-وجود زباله در معابر در محلات همجوار 
راهبردها و راهکارهای سند توسعه محله هاشمی
راهکارها راهبردها 
1- نیازسنجی از جوانان محله و ایجاد برنامه های متنوع بر اساس نیازهای آن ها، در سرای محلات همجوار
2- ایجاد یک ارتباط موثر و مداوم بین مدارس و اماکن مذهبی محلات همجوار، جهت ایجاد روحیه مذهبی در جوانان محله برای افزایش امنیت و ایمنی در سطح محله
 3-گذران مطلوب اوقات فراغت جوانان محله در فرهنگسرای کار منطقه 9
  
1-بهره گیری از سرای محلات همجوار 
2-بهره گیری از اماکن مذهبی محلات همجوار 
استراتژی های تهاجمی :     SO
1-ترغیب جوانان محله به خوداشتغالی در محله برای کاهش فقر اقتصادی بیکاری در محلات همجوار 
2-استفاده از جوانان نخبه محلات همجوار، جهت برگزاری کلاس های تقویتی به دانش آموزان محله در راستای کاهش فقر اقتصادی
3-استفاده از افراد اثرگذار محله جهت ترغیب ساکنین محله به شرکت در کلاس های آموزش شهروندی
4-ترویج فرهنگ استفاده از وسایل نقلیه عمومی جهت کاهش ترافیک و کمبود پارکینگ در محلات همجوار 


1-کاهش فقر اقتصادی در محلات همجوار 
2- کاهش مشکلات زیست محیطی در معابر در محلات همجوار 
3- استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی 


استراتژی های رقابتی: 
ST
1-تشویق ساکنین محله به بهره برداری از سرای محلات همجوار در جهت آموزش کارآفرینی
2- شناسایی و بکارگیری نخبگان محلات همجوار، جهت آموزش های تخصصی و شهروندی  برای کاهش کم سوادی و ناامنی 
3-ایجاد برنامه های متنوع مخصوص جوانان در اماکن مذهبی محلات همجوار، برای پر کردن اوقات فراغت و کاهش ناامنی 
4- اطلاع رسانی در خصوص خدمات و مزایای فرهنگسرای کار در منطقه 9، جهت کاهش مشکلات اقتصادی(بیکاری) و ناامنی 
  1- بهره گیری از سرای محلات همجوار 
2- شناسایی و بکارگیری نخبگان محلات همجوار 
3-بهره گیری از اماکن مذهبی محلات همجوار 
4-بهره گیری از فرهنگسرای کار در منطقه 9 
استراتژی های انطباقی: WO
1- راه اندازی سرای محله جهت کاهش بیکاری و مشکلات اقتصادی 
2- مکان یابی، تملک زمین جهت احداث اماکن فرهنگی، هنری و ورزشی
3- مکان یابی، تملک زمین جهت احداث فروشگاه زنجیره ای و تعاونی 
4- تنظیم و اعمال سیاست ها و ضوابط تشویقی و حمایتی برای بازسازی بافت های فرسوده 
5- آموزش و اطلاع رسانی مستمر مسائل، معضلات و پیامدهای بافت های فرسوده 
6- جضور مأمورین نیروی انتظامی جهت افزایش ایمنی در سطح منطقه 
7- مکان یابی، تملک زمین و احداث پارکینگ های عمومی بصورت مشارکتی و دولتی 
8- مکان یابی، تملک زمین و احداث پارکینگ های روتاری
9- آموزش و افزایش سطح اطلاعات مردم در خصوص نظافت محله 
10- مکان یابی، تملک زمین و احداث کتابخانه های عمومی  جهت افزایش سطح فرهنگ 1-راه اندازی سرای محله 
2-احداث اماکن فرهنگی، هنری و ورزشی 
3-احداث فروشگاه زنجیره ای 
4-بازسازی بافت های فرسوده
5-شناسایی مسائل، معضلات و پیامدهای بافت های فرسوده
6-افزایش ایمنی در سطح منطقه
7-احداث پارکینگ های عمومی
8-کاهش مشکلات زیست محیطی
9- احداث کتابخانه عمومی
استراتژی های دفاعی: WT
محورها و موضوع های پژوهشی




- راه اندازی سرای محله 
- آموزش و اطلاع رسانی مستمر مسائل، معضلات و پیامدهای بافت های فرسوده 
- تنظیم و اعمال سیاست ها و ضوابط تشویقی و حمایتی برای بازسازی بافت های فرسوده 
- مکان یابی، تملک زمین و احداث پارکینگ های عمومی بصورت مشارکتی و دولتی 
- مکان یابی، تملک زمین و احداث پارکینگ های روتاری
- حضور مأمورین نیروی انتظامی جهت افزایش ایمنی در سطح منطقه
تعیین اعتبار موضوع های پژوهشی
ردیف عنوان هزینه (ریال) توضیحات
1   پروپوزال 8000000 -
کارشناس 
75000000 
-
3 آمارگر 8000000 جهت ورود داده ها به نرم افزار آماری و تحلیل و آنالیز داده ها.
4 اجرای پرسشنامه 8000000 جهت تایپ، تکثیر، توزیع، جمع آوری وهمچنین اجرای PRE-TEST پرسش نامه ها.
5 اجرای مصاحبه 8000000 جهت انجام مصاحبه و پیاده سازی آنها بر کاغذ.
6 ایاب و ذهاب 4000000 شامل سفرهای درون شهری جهت انجام تحقیق می باشد.
7 تایپ و صحافی 12000000 -
8 هزینه های متفرقه 5000000 شامل هزینه های پیش بینی نشده میباشد که در حین اجرای تحقیق به وجود می آیند.
9 بیمه 30000000 -
10 مجموع 158000000 -